Mumehhiduddevle

Mumehhiduddevle (Ebû Mansûr Saîd b. Mervân), Meyyâfârikîn merkezli Mervânî hanedanının hükümdarlarından biridir.

Devletin asıl kurucusu sayılan Ebû Ali el-Hasan b. Mervân, 4 Zilkade 387 (8 Kasım 997) tarihinde Bâbu'l-Mâ (Dicle Kapısı)'ndan Âmid şehrine girerken Ebû Tâhir Yûsuf b. Dimne adlı biri tarafından öldürülmüş, beraberindeki birçok asker de katledilmiştir. Hanedan, Bâz'ın öldürülmesinin ardından yönetimi devralan eniştesi Mervân b. Kek'in çocuklarına dayanır; Mervân aslen Siirt ile Maden arasındaki Kurmâs Köyü'ne mensuptu (Cilt 1, s. 130).

Ebû Ali el-Hasan'ın Âmid'de öldürülmesinin ardından, danışmanı Mem onun cesedini Meyyâfârikîn'e getirmiş ve Ebû Mansûr'u Mumehhiduddevle unvanıyla hükümdar ilan etmiştir. Daha önce Cizre valiliğinde bulunan Mumehhiduddevle Saîd, Ebû Ali'nin öldürülmesinden üç gün kadar sonra Meyyâfârikîn'e gelerek tahta geçmiştir. Tahta çıktıktan sonra başkenti Meyyâfârikîn'i imar etmeye başlamış; önce şehir surlarını elden geçirmiş, 396/1005 yılında yıkılmaya yüz tutmuş orta kapıyı yeniden yaptırmış, 397/1006 yılında Bağdat'tan getirttiği meyve ağaçlarını şehrin bahçelerine diktirmiştir. 5 Cemâziye'l-Evvel 401 (15 Aralık 1010) tarihinde katledilmiştir (Cilt 1, s. 130).

Meyyâfârikîn'deki mimari girişimler onun adıyla da anılır; İbn Şeddâd, Mervânîlerin şehirde gerçekleştirdikleri imar faaliyetlerine değinerek Mumehhiduddevle Ebû Mansûr Saîd b. Mervân'ın şehrin surları ve kapılarını onardığını belirtir. İbn Şeddâd ayrıca Meyyâfârikîn'de kendi gözüyle gördüğünü söylediği mimari eserleri sıralar: farklı tür ve büyüklükte çarşılar, şehrin kapıları, burçları, meydanları, çeşitli yerlere dağılmış hamamlar, manastırlar (kiliseler), bir Ulu Cami, farklı büyüklükte yaklaşık 200 cami ile üç mezhebe ait Şâfiî, Hanefî ve Hanbelî medreseleri bunlar arasındadır (Cilt 2, s. 100).