Çermik

Çermik, Osmanlı döneminde Diyarbekir bölgesinde yer alan bir idari birimdir; kaynaklarda kâh nahiye kâh kaza olarak, Amid (Diyarbekir), Mardin, Ruha, Siverek, Ergani gibi yerlerle birlikte anılır.

Osmanlı tahrir defterleri Çermik'i Diyarbekir Eyaleti'nin idari taksimatı içinde kaydeder. Diyarbekir'e bağlı livalar sayılırken Amid, Mardin, Birecik, Ruha, Çermik, Ergani, Harput, Arabgir, Kiğı ve Çemişgezek bir arada zikredilir; ilgili defterde bu birimlere bağlı köylerin hasılatları ile vergi kalemleri kayıt altına alınmıştır (Cilt 3, s. 21). Çermik ayrıca Çapakçur'un Sekeran nahiyesi bağlamında, bölgenin tahrir kayıtlarında geçen idari birimler arasında nahiye olarak da anılır (Cilt 3, s. 22).

Diyarbekir vilayetine tabi sancakların listelendiği bir Ruus defteri kaydında (A. RSK.d, 1452 numaralı defter) "Elviye-i Tabi-i vilayeti Diyarbekir" başlığı altında Amid, Ergani, Ruha, Siverek, Tercil ve diğerleriyle birlikte Çermik de sayılır (Cilt 3, s. 48). Bu kayıtlar Çermik'in Diyarbekir'in örgün idari yapısına dahil bir birim olduğunu gösterir.

Osmanlı'nın son döneminde, vilayet salnamelerine yansıyan idari taksimatta Çermik, Ergani (Ergani Madeni) Sancağı'na bağlı bir kaza olarak görünür; Palu ve Siverek ile birlikte bu sancağın kazaları arasında sayılır (Cilt 4, s. 119). Diyarbekir Vilayeti istatistiklerinde Çermik Kazası, Ergani Madeni Sancağı'na bağlı olup yaklaşık 119 köy ile kaydedilmiştir (Cilt 4, s. 127). Kazanın yerleşim birimleri arasında bizzat Çermik ile birlikte Redtaf, Konaği, Mediye, Mansuran ve Çüngüş gibi yerler gösterilir (Cilt 4, s. 159). Çermik Kazası, dönemin Diyarbekir vilayet salnamelerinin müstakil başlıklarından biri olarak da yer alır (Cilt 4, s. 256).