Cizre

Cizre, Yukarı Mezopotamya’nın Diyar-ı Rebia bölgesinde yer alır; bu bölge Nusaybin, Ceylanpınar ve Musul ile çevrilidir (Cilt 1, s. 87). Kaynaklarda Cezîretu İbn Ömer adıyla da kayıtlıdır (Cilt 2, s. 201).

Cizre, önemli tarihçilerin doğum yeridir. Ünlü tarihçi İzzeddin Ali İbnü’l-Esîr el-Cezerî, 4 Cemâziyelevvel 555’te (12 Mayıs 1160) Cizre’de doğmuştur (Cilt 1, s. 125, 165); aynı yıl Muhammed eş-Şeybânî el-Cezerî de burada dünyaya gelmiştir (Cilt 1, s. 106).

Şehir ve çevresi Kürt aşiretlerine ev sahipliği yapıyordu; Bâz’ın seferlerinde en büyük yardımcısı, Cizre bölgesinde yaşayan Beşnevî (Bejnevî) aşireti olmuştur (Cilt 1, s. 129). Cizre, Mervânî hanedanının önemli merkezlerinden biriydi: Mervânîler Cizre surlarında onarımlar yaptırmış (Cilt 1, s. 131), hanedan üyesi Mumehhiduddevle Saîd daha önce Cizre valiliğinde bulunmuştu (Cilt 1, s. 130). İbnü’l-Ezrak’ın yeterince bilgi vermediği Cizre ve diğer Mervânî şehirleri hakkında başka kaynaklar önemli bilgiler sunar (Cilt 1, s. 134).

19. yüzyılda Cizre-Botan, Mîr Bedirhan Bey’in yönetimiyle anılır (Cilt 3, s. 78).