Cizre

جەزیرە شارێکی مێژوویییە لە Mezopotamیا و دەکەوێتە کەناری دیجلە. لە سەرچاوە ئیسلامییەکاندا بە ناوی جەزیرتوو ئیبن عمر تۆمار کراوە (جلد 2، پەڕ. 115). شارەکە یەکێک بووە لە ناوەندە سەرەکییەکانی ناوچەکە کە کوردەکان زۆر تیایدا دەژین لە مێژوودا لە سەردەمی عوسمانییەوە درێژدەبێتەوە. جوگرافیان باس لە کۆمەڵگە کوردەکان دەکەن کە لە دەوروبەری ماردینەوە دەستیان کردوە و لە کێوی هیمەدەن و شارەزوورەوە، لە جەزیرەوە تا دیجلە دەچن؛ بوونی کوردەکان کە لە گوندەکانی جەزێر و ماردن دەژین، دەردەخات کە ئەم کەسانە نە تەنیا لە شاخەکان، بەڵکو لە دەڤەرەکانیش نیشتەجێ بوون (کلتی ٢، لا ٥٥). شارەزایانی سەردەمی نیشتمانی، لە ناو شارەکانی ناوچەی جەزیرە، ئامێدە، میعفەریکین، ماردین، نوسایبین و موسڵ و جەزریشی ناویان گرتووە (کلتی ٢، ٦٤). جەزیرە یەکێک لە شارە گرنگەکانی بنەماڵەی مێروانی بوو کە لە نێوان ساڵانی 983-1085 لە میزۆپۆتامیاى باکووردا حوکمید بوو. (١٢٩) ؛ خانەوادەکە چاکسازییەکانی دیواری ئەمید کردووە، هەروەها دیواری شارەکانی جزیری دیکەی گرنگ دروستکردووە (جلد ١، ١٣١). ئەبو عەلی حەسەن بە (مەروان) کە دامەزرێنەری سەرەکی دەوڵەتی مەریوانییە، یەکێکە لەو ناوانەی دەسەڵاتی ئەم خانەوایە لە ناوچەکە بەهێزکردووە. (جلدی ١،١٣٠). ## سەنتەری زانستی جەزیرە، ناوەندی زانستی و مێژوو بوو. مێژوونووسی بەناوبانگ عیزەدین عەلی ئیبنعەلیعیسیر ئەلجەزیری لە جەزری لەدایکبووە لە (١٢ی ئایاری ١١٦٠) ساڵی ٤ی جەزەلیلێڤاڵ ٥٥٥ لە جزیری لەدایک بووە و سەرەتای خوێندن لە ئێرە وەرگرتووە. سەرچاوەکان شوێنی لەدایکبوونی وەک جەزیرە یان جەزیرتوو ئیبن عومەر دەنووسێنن (جلد ١، پەڕە ١٠٦). ## میراتی جەزەرە-بوتان لە سەدەی ١٩ دا شارەکە وەک ناوەندی میراتیجەزەرێ-بۆتان دەردەکەوێت.