Hulvan

Hulvan, di çavkaniyên erdnîgariyê yên serdema Îslamî de wekî "bajarokek mezin û girîng" tê pênasekirin, bajarekî kevnar e ku li ser sînorê herêmên Iraq û Cibal (Iraq-i Acem) cih digire. Gelê wê ji Ereban, Farsan û Kurdan pêk tê. Bajarê ku di dema Omer b. Xettab de hatiye fetihkirin, wekî yek ji parêzgehên Cebel hatiye hesibandin û xiraca wê di nav xiraca herêmên Sevad de hatiye cîh kirin (Cilt 2, r. 13).

Cihgirtina Hulvanê li ser sînorê di navbera herêmên Iraq û Cibal de, di nav erdnîgarnas de bûye sedema cudahiya nêrînan li ser ka ew ê bibe beşek ji kîjan herêmê. Ji ber ku wekî cîhek çiyayî, ji aliyê taybetmendiyên erdnîgarî ve bêtir dişibe herêma Cibalê ne ku Iraqê, hinekî ew ji Iraqê, hinekî jî ji nav herêma Cibalê nirxandine. Hatiye qeydkirin ku niştecihên bajêr ji Ereban û eceman, herwiha ji Farsan û Kurdan pêk dihatin (Cilt 2, r. 93).

Hulvan, di pênaseyên îdarî û erdnîgarî de wekî pîvanek sînor jî tê bikaranîn. Kalkaşendî dema sînorên herêmekê diyar dikir, ji başûr ve sînorê Iraq, Hulvan û Cezîre esas girtiye (Cilt 2, r. 60). Bi heman awayî, dema sînorê rojhilatê Iraqê dihat diyarkirin, îfadeya "sînorên welatê Cibalê heta Hulvanê" hatiye bikaranîn (Cilt 2, r. 70). Qesra Şîrîn, ku bi navê Şîrîn, evîndara Kisrayê Sasani Pervîz hatiye binavkirin, jî li nêzîkî Hemedan û Hulvanê cih digire (Cilt 2, r. 90).

Li herêma Cibalê, ku Hulvan jî tê de bû, di navbera salên 381-511/990-1171 de xanedanek Kurdî ya bi navê Annâzîyan hikûm kiriye. Damezrînerê xanedanê Ebû'l-Feth Muhammed b. 'Annâz eş-Şazencanî el-Kurdî ye (Cilt 1, r. 141).