İstanbul

استانبول (با نام‌های قدیمی قسطنطنیه / کنستانتینوپولیس)، در منابع تاریخ کرد، هم در ادبیات جغرافیایی اسلامی قرون وسطی و هم در دوره عثمانی، به عنوان شهری برجسته و مرکز زندگی سیاسی، فرهنگی و فکری کردها شناخته می‌شود.

در ادبیات جغرافیایی قرون وسطی

در ادبیات سفرنامه و جغرافیای اسلامی قرون وسطی، این شهر از طریق اطلاعاتی که ابن بطوطه نقل کرده، ذکر شده است. بر اساس آن، "سرزمین‌های تکفور" قسطنطنیه، یعنی استانبول امروزی است؛ دلیل نامگذاری این شهر، بر اساس اطلاعاتی که ابن بطوطه داده است، به تکفور، پسر پادشاه جرجیس، حاکم آن، بازمی‌گردد (جلد ۲، ص ۵۶).

دوره کلاسیک عثمانی

در دوره کلاسیک عثمانی، استانبول به عنوان مرکز علم و حیات دولتی، شهری است که مؤلفانی که منبع تاریخ کرد هستند، در آن پرورش یافته‌اند. منجم‌باشی، که با تاریخ عمومی عربی خود به نام "جامع‌الدول" شناخته می‌شود، پس از آغاز زندگی علمی و تحصیلی خود در مولوی‌خانه سالونیک، به استانبول رفته و علاوه بر علوم اسلامی، در پزشکی و علوم طبیعی نیز تحصیل کرده و به این مناسبت سال‌های طولانی وظیفه منجم‌باشی را در دربار عثمانی بر عهده داشته است (جلد ۱، ص ۱۰۳).

مشروطیت دوم و آرشیوها

اهمیت اصلی این شهر از نظر تاریخ‌نگاری کرد، در دوره مشروطیت دوم (۱۹۰۸-۱۹۱۴) آشکار می‌شود. این دوره، دوره‌ای است که کردها از نظر سیاسی، فرهنگی و فکری فعال بوده‌اند؛ سوابق آرشیوی مربوط به تعداد زیادی از انجمن‌ها، کانون‌ها، روزنامه‌ها و مجلاتی که کردها در مناطق مختلف امپراتوری، به ویژه در استانبول، تأسیس کرده‌اند، اهمیت خود را به عنوان منابعی بی‌قیمت برای تاریخ‌نگاری کرد حفظ می‌کند (جلد ۳، ص ۱۰).

استانبول همچنین مرکزی است که روابط بین دولت و عشایر کرد نیز در آن قابل پیگیری است. آرشیو کاخ ییلدیز، که در کاخ ییلدیز در این شهر جمع‌آوری شده و شامل اسناد، دفاتر و عکس‌های مربوط به دوره عبدالحمید دوم (۱۸۷۶-۱۹۰۹) است، بخش مهمی از مکاتبات مربوط به هنگ‌های حمیدیه را که جایگاه مهمی در تاریخ‌نگاری کرد دارند، در خود جای داده است؛ در این مجموعه، عکس‌هایی که صحنه‌هایی مانند عشیره میران را نشان می‌دهند که در مقابل ساختمان حکومتی دیار بکر به هنگ‌های حمیدیه پیوسته‌اند، و گزارش‌های تهیه شده توسط والیانی که در ولایاتی مانند وان و بیتلیس خدمت می‌کردند، قرار دارد (جلد ۳، ص ۹۳).