Abbâsîler

Abbâsîler (749-1258), Bağdat merkezli İslam halifelik hanedanıdır. Kürt tarihinin İslamî döneminin büyük bölümü bu hanedan zamanında geçtiğinden, kaynaklar Kürt tarihi bağlamında özellikle Abbâsîlerin ilk iki asrını inceler; bu dönem, Râşid Halifeler (632-661) ve Emevîler (661-749) ardından gelen evreyi oluşturur (Cilt 1, s. 88).

Kürtler, Abbâsî ihtilaline büyük destek vermiş; ihtilalin efsanevi kumandanı Ebû Müslim-i Horasanî'nin Kürtlüğü dahi dile getirilmiştir. Buna karşılık birincil kaynaklar, Kürtlerin aynı dönemde mezhebî, kavmî veya başka nedenlerle zaman zaman isyana kalkıştığını ya da Abbâsî hilafetine karşı çıkan ayaklanmaları desteklediğini de kaydeder (Cilt 1, s. 98).

Bu çağ, "Kürt" adının İslam tarih yazıcılığında yerleşmeye başladığı dönemdir. Tarihçi Taberî, hicrî III. (miladî IX.) asırda "Kürt" kelimesini yerleşik bir topluluğun kavmî özelliğini ifade eden biçimiyle kullanan ilk tarihçilerdendir; Taberî Tarihi'nde Kürtlerle ilgili çok sayıda rivayet bulunur (Cilt 1, s. 94). Dönemin toplumsal dokusuna dair bir örnek olarak, coğrafyacı İbn Hurdâzbih'in Zerdüştî ataları Abbâsîlerin ilk döneminde İslâmiyet'i kabul etmiştir (Cilt 2, s. 12).

Abbâsî merkezî otoritesinin zamanla zayıflaması, bölgede yerel hanedanların önünü açmıştır; nitekim 381-511/990-1171 yılları arasında İran'ın batısındaki Cibal bölgesinde hüküm süren Annâzîler gibi Kürt hanedanları bu sürecin ürünüdür (Cilt 1, s. 141).