Bahâeddîn İbn Şeddâd

Bahâeddîn İbn Şeddâd (ö. 1234), Eyyûbî dönemine tanıklık eden ve Sultan Selâhaddîn'in biyografisini kaleme alan Ortaçağ İslam tarihçisi ve devlet adamıdır. Kaynaklarda dindar, faziletli ve cömert bir kişi olarak tanıtılan İbn Şeddâd, 14 Safer 632'de (8 Kasım 1234) Halep'te vefat etmiştir (Cilt 1, s. 168).

İbn Şeddâd, Selâhaddîn ile çağdaş olan tarihçiler arasında yer alır. İbnü'l-Esîr, İmâdüddîn el-İsfahânî, Kâdî el-Fâzıl ve İbn Ebî Tayyi' ile birlikte, onun eserleri Selâhaddîn dönemiyle ilgili temel kaynakların başında gelmektedir. Zira Eyyûbî tarihinin dinamiklerini siyasi ve sosyal yönleriyle birlikte tespit etmek için başvurulması gereken temel kaynaklar, büyük bir kısmı Eyyûbîler ve Memlükler döneminde telif edilmiş Arapça kronik ve biyografik eserlerdir (Cilt 1, s. 202).

İbn Şeddâd'ın günümüze ulaşan en önemli eseri, Sultan Selâhaddîn'in biyografisini ele aldığı en-Nevâdirü's-Sultâniyye ve'l-Mehâsinü'l-Yûsufiyye adlı monografidir. Eser, Selâhaddîn'in doğumu, gençliği, faziletleri, alışkanlıkları, savaşları ve fetihleri üzerine iki bölümden oluşmaktadır (Cilt 1, s. 168).

Müellif, eserin yöntemi bakımından iki farklı kaynak türü kullanmıştır: Selâhaddîn'in hizmetine girdiği 584/1188 yılına kadarki kısmı güvendiği bazı şahısların rivayetlerine, bu tarihten sonraki kısmı ise kendi gözlem ve tanıklıklarına dayandırarak yazmıştır. Bu nedenle eserin ikinci el raporlara dayanan 1188 öncesi kısmı bir takım kronolojik ve tematik hatalar barındırmaktaysa da, 1188 sonrasına ait bölümü doğrudan tanıklığa dayandığı için güvenilir kabul edilir (Cilt 1, s. 168).

Dönemin tarih yazımı içinde İbn Şeddâd'ın verdiği bilgilerin tek başına değil, diğer çağdaş tarihçilerle birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulanır. Özellikle Ortaçağ'ın güvenilir tarihçilerinden sayılan İbnü'l-Esîr'in, yararlandığı kaynakları zikretmedeki başarısızlığı ve bazı tarihi hadiseleri çarpıtmasına yol açan taraflı bakış açısı nedeniyle eleştirilmesi, onun aktardığı bilgilerin İmâdüddîn el-İsfahânî ve İbn Şeddâd gibi müelliflerin verdiği bilgilerle karşılaştırmalı olarak ele alınmasını zorunlu kılar (Cilt 1, s. 166).