Makrîzî

Makrîzî (Ebû Muhammed Takıyyüddîn Ahmed b. Alî b. Abdilkâdir b. Muhammed el-Makrîzî), Memlük dönemi Mısır'ının en önemli tarihçilerinden biridir. 766/1364'te Kahire'de doğmuş, 845/1442'de vefat etmiştir.

Ailesi, Ba'lebek şehrinin Makârize semtinden Mısır'a göç ettiği için kendisi Makrîzî nisbesiyle anılmıştır. Dönemin önde gelen âlimleri yanında eğitimini tamamlayan Makrîzî, 784/1382'de Mısır'a gelen İbn Haldûn ile defalarca görüşmüş ve ondan önemli ölçüde etkilenmiştir (Cilt 1, s. 196).

En tanınmış eserlerinden es-Sülûk li-Maʿrifeti Düveli'l-Mülûk'ü, Kahire Kalesi'nin Mısır'ın saltanat merkezi hâline gelmesi üzerine, kaleye hâkim olan sultanlar; Selâhaddîn-i Eyyûbî'nin halefleri ve Memlük sultanlarının kendi dönemine kadar gelen tarihi hakkında kaleme almıştır. Eser, Eyyûbîler döneminin siyasî tarihini yıllara, aylara ve günlere göre kronolojik olarak ele alır; bu dönemi büyük oranda İbn Vâsıl'ın Müferrici'l-Kürûb adlı eserinden yararlanarak yazmıştır. İbn Tağrîberdî kitaba Havâdisü'd-Dühûr adıyla bir zeyl yazmıştır. Bir diğer temel eseri el-Mevâʿiz ve'l-İʿtibâr'ın çeşitli neşirleri bulunmakta olup, eser son olarak Eymen Fuâd Seyyid tarafından, müellifinin ilâve, çıkarma ve notlarının yer aldığı ilk müsveddesi esas alınarak tenkitli biçimde neşredilmiştir (Cilt 1, s. 197).

Makrîzî, kendinden önceki kaynaklardan yoğun biçimde yararlanan bir tarihçidir. Kâdî el-Fâzıl'ın, Mısır dîvanlarındaki icraatı ve iktisadi gelişmeleri günlükler hâlinde kaydettiği, el-Müteceddîdât adıyla da bilinen ve günümüze ulaşmayan el-Muyâvamât adlı eserinden İbn Hallikân ile birlikte bol miktarda nakil yapmıştır (Cilt 1, s. 157). Ayrıca İbn Cübeyr'in türünün en güzel örneklerinden sayılan seyahatnâmesinden de İbn Battûta, Şerîşî ve 'Abderî gibi diğer seyyâh ve müelliflerle birlikte sayfalarca iktibasta bulunmuştur (Cilt 1, s. 162).