Plinius

Plinius (Pliniusi Pir / Gaius Plinius, 23-79 زایینی)، مێژوونووس و زانای سروشتی ڕۆمانییە کە لە Verona یان Novum Comum لەدایکبووە و لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمادا ژیاوە. لەنێو سەرچاوەکانی سەردەمی کۆندا، وەک یەکێک لە نووسەران ناودەبرێت کە بە کارە ئینسایکلۆپیدییەکەی کە نووسیویەتی، ڕووناکی خستووەتە سەر پاشخانە جوگرافی و ئێتنۆگرافییەکەی مێژووی کورد (بەرگی 1، ل. 46).

بەرهەم و کاریگەرییەکەی

بەرهەمەکەی Plinius بە ناوی Naturalis Historia (مێژووی سروشت)، بەهادارە بەهۆی ئەوەی زانیاری دەوڵەمەندی جوگرافیای مێژوویی تێدایە (بەرگی 1، ل. 46). بەم لایەنەوە Plinius بووەتە سەرچاوەی سەرەکی بۆ نەوەکانی دواتر؛ بۆ نموونە، لە ئەدەبیاتی جوگرافیا و گەشتی سەردەمی ئیسلامیدا، کاتێک بەرهەمەکانی قەزوینی هەڵدەسەنگێنران، بەهۆی گرنگییانەوە، ئەم بەرهەمانە لەگەڵ مێژوونووسی بەناوبانگی یۆنانی Herodotus (425-484 پێش زایین) و Gaius Plinius (23-79 زایینی) بەراورد کراون (بەرگی 2، ل. 28).

زانیارییە جوگرافییەکان

زانیارییە جوگرافییەکانی کە Plinius گواستوویەتییەوە، گرنگییان هەیە لە دیاریکردنی ناوچەکانی نیشتەجێبوونی گەلانی ناوچەکە. Plinius، ناوچەکانی ژیانی Mard/Amardiیەکان وەک چیاکانی Niphates لە باکووری ڕۆژهەڵاتی دەریاچەی وان باس دەکات (بەرگی 1، ل. 46).

هەڵسەنگاندنی ڕەخنەگرانە

هەندێک لەو زانیارییانەی کە Plinius داویەتی، بە چاوێکی ڕەخنەگرانە هەڵدەسەنگێنرێن. سەرنج ڕادەکێشرێت کە زانیارییەکە سەبارەت بەوەی Cossaeiیەکان لە سوپای فارسدا خزمەتیان کردووە، ڕەنگە هەڵە بێت؛ چونکە بەپێی Diodorus، Cossaeiیەکان ژێردەستەی پاشای فارس نەبوون (بەرگی 1، ل. 46).