Agathangelos

Agathangelos، نووسەری یەکەمین مێژووی ئەرمەنییە کە بە زمانی ئەرمەنی نووسراوە و دەدرێتە پاڵ نووسەرێکی نادیار کە بە نازناوی "مژدەدەری باش" ناسراوە. بەرهەمەکە، بەهۆی گێڕانەوەی مێژووی سەرەتایی ساسانی و پرۆسەی مەسیحیبوونی Armenia و لەبەر ئەوەی تۆمارەکانی جوگرافیای Korduk لەخۆدەگرێت، لە نێو سەرچاوەکانی مێژووی کوردی پێش ئیسلامدا هەژمار دەکرێت (بەرگی 1، ل. 73).

گرنگیی سەرچاوە ئەرمەنییەکان

یەکێک لەو کۆمەڵە سەرچاوانەی کە توێژەران بۆ نووسینی مێژووی کوردی پێش ئیسلام پێویستە پشتی پێ ببەستن، سەرچاوە ئەرمەنییەکانن. بەتایبەتی دوای سەدەی چوارەمی زایینی، واتە هاوتەریب لەگەڵ سەردەمی ساسانییەکاندا، گەشەکردنی مێژوونووسیی ئەرمەنی، گرنگیی ئەم سەرچاوانە بۆ مێژوونووسیی سەرەتایی کورد زیاتر دەکات. ئەرمەنەکان یەکەمین بەرهەمە نووسراوەکانیان لە M.S. سەدەی چوارەمدا خستووەتە ڕوو (بەرگی 1، ل. 22).

ناوەڕۆکی بەرهەمەکە و مێژوونووسینی

بەرهەمی ئەم نووسەرە نادیارە کە بە نازناوی Agathangelos ناسراوە و بە واتای "مژدەدەری باش" دێت، گێڕانەوەکەی بە قۆناغی دامەزراندنی ئیمپراتۆریەتی ساسانی دەست پێدەکات و تا سەردەمی پێش مردنی Aziz Gregory لە چارەکی یەکەمی IV. سەدەمدا دێت. کۆنترین دەستنووسی بەرهەمەکە کە گەیشتووەتە دەستمان، پێش سەدەی دەیەمە، بەڵام مێژووی وردی نادیارە؛ پارچەکانی دیکەش کۆپیی دوای سەدەی دەیەمن. وەشانە ئەرمەنییەکەی دەقەکە بۆ دوای نیوەی دووەمی سەدەی پێنجەم دەگەڕێتەوە. بەرهەمەکە بە گشتی سەرنج دەخاتە سەر پرۆسەی مەسیحیبوونی Armenia لە سەدەی چوارەمدا بە هەوڵەکانی Kral Trdat (بەرگی 1، ل. 73).

مێژووی سەرەتایی ساسانی

Agathangelos، بەرهەمەکەی بە گێڕانەوەی دامەزراندنی دەوڵەتی ساسانی لەلایەن I. Ardeşir ەوە دەست پێدەکات، کە کۆتایی بە Parthەکان هێنا، و ئاماژە بە ڕووداوەکانی نێوان ئەرمەنەکان و ساسانییەکان لەو سەردەمەدا دەکات؛ بەو پێیە، دەقەکە زانیاریی سەرنجڕاکێش لەبارەی مێژووی سەرەتایی ساسانییەکانەوە لەخۆدەگرێت (بەرگی 1، ل. 73).

ئاماژەکان بۆ Korduk

بەرهەمەکە، لە ڕووی مێژووی کوردەوە، بەتایبەتی بە دوو ئاماژەی بۆ جوگرافیای Korduk دیارە. لە یەکەمدا، کاتێک باس لە کۆکردنەوەی سەرباز لە سەرانسەری Ermenistan لەلایەن پاشای Armenia Trdat (250-330) کە نازناوی "Büyük"ی پێدراوە، دژ بە Persەکان دەکرێت، Korduk وەک میرنشینی شەشەم ناوی لێدەبرێت (chap. 11. 795). لە دووەمدا، کاتێک گەشتەکانی Aziz Gregory بۆ بانگەوازکردن دەگێڕدرێتەوە، ئاماژە بەوە دەکرێت کە ئەو لەم بەشەدا کە میرنشینە ئەرمەنییەکان ڕیزکراون، بە سەرانسەری Armeniaدا گەڕاوە و گەیشتووەتە وڵاتی Korduk، لەوێشەوە گەیشتووەتە وڵاتی "ئارام"ی Med و Azerbaycan (chap. 13. 842) (بەرگی 1، ل. 73).