Ahlat

Ahlat (لە سەرچاوەکاندا Hilât)، شارێکی مێژووییە کە دەکەوێتە کەناری باکووری ڕۆژئاوای دەریاچەی وان. لە سەرچاوە جوگرافی و مێژووییەکانی سەرەتای سەردەمی ئیسلامیدا، پێش ئەوەی ناوی "کوردستان" بچێتە ناو ئەدەبیاتەوە، وەک یەکێک لە ناونیشانە هەرێمییەکان دەردەکەوێت کە زانیاری دەربارەی کورد تێدا گواستراوەتەوە؛ لەم سەرچاوانەدا زانیاری دەربارەی کورد لەژێر ناونیشانەکانی وەک Fars, Ermeniyye, Zevzan, Ahlat, Azerbaycan و Cibal دەدۆزرێتەوە (بەرگی 1، ل. 97).

پۆلێنکردنی جوگرافی

جوگرافیناسانی ئیسلامی سەدەکانی ناوەڕاست کاتێک ناوچەکەیان پۆلێن دەکرد، زۆربەی کات Ahlat یان لەژێر ناونیشانی "ئەرمینیا" باس دەکرد. یەعقووت حەمەوی، شارەکە لەگەڵ Zencan, Erzen, Bitlis و Hirtbirt دەژمێرێت (بەرگی 2، ل. 60)؛ لە پۆلێنکردنەکەی ئیبن حەوقەل کە ناوچەکەی دابەشکردووە بۆ چوار بەش، Ahlat (Hilât), Erciş و Bacunis لەنێو شارەکانی "ئەرمینیای سێیەم"دا دێن (بەرگی 2، ل. 59). نووسەرانێک وەک عومەری ئەم ناوچەیە وەک سوڵتانیەتێکی گەورە پێناسە دەکەن و ئاماژە بەوە دەکەن کە ناوەندی ئەم سوڵتانیەتە شاری Ahlat بووە (بەرگی 2، ل. 60).

جوگرافیای ئیداری

لە ڕووی جوگرافیای ئیداریشەوە Ahlat گرنگی خۆی هەیە: عومەری باس لە ئیبراهیم کوڕی عەلی دەکات، کە حاکمی ناوچەکە بووە و جگە لە Cezîretü İbn Ömer و Hısnu Keyfâ، Ahlat, وان و Bitlis یشی لەژێر دەسەڵاتدا بووە (بەرگی 2، ل. 64). ئەم تۆمارانە Ahlat وەک یەکێک لە ناوەندە گرنگەکانی حەوزی باکوور نیشان دەدەن کە کورد لە سەرەتای سەردەمەکاندا بە چڕی تێیدا ژیاون.

گێڕانەوەکان

بەپێی گێڕانەوەیەک کە لە سەرچاوەکاندا هاتووە، ئییاز دوای جێهێشتنی Ahlat، بەرەو ئاراستەی Cezîre ڕۆیشتووە و شنگالی بە ڕێگەی ئاشتیانە فەتح کردووە (بەرگی 1، ل. 89؛ بەرگی 2، ل. 11).