Sasani İmparatorluğu

امپراتوری ساسانی، یک دولت خاندان ایرانی است که از سه ماهه اول قرن سوم میلادی تا اواسط قرن هفتم میلادی در ایران و اطراف آن حاکم بود و زبان رسمی آن به نام پخلیویس (فارس متوسط) بود. یکی از چارچوب های اصلی سیاسی که تاریخ کرد در دوران پیش از اسلام از آن عبور می کرد و برای قرن ها سرنوشت مردم محلی در مناطق کوهستانی و مرزی را تعیین می کرد. با پایان دادن به پارته ها با تاسیس خاندان ساسانی، کار آردشیر آغاز می شود؛ کار اولین تاریخ ارمنی نوشته شده به ارمنستان، آگاتنگلوس نیز دقیقاً با این مرحله تاسیس می شود (جلد 1، صفحه 73). این کتاب بر اثر نفوذ که در دوران اولیه خاندان به جغرافیایی که کرد ها در آن زندگی می کردند گسترش یافته است، اشاره می کند. منابع فارسی متوسط یا Pehlevice از دوران ساسانی تا امروز بسیار محدود است؛ از این جمله چند نوشته و رساله از زمان اولیه خاندان اهمیت دارد (جلد 1، صفحه 21). این متن که احتمالاً در سال 263 میلادی چاپ شده است، پیروزی ها و نتایج پیروز شدن در جنگهای مسکخ (۲۴۴) ، باربالیسوس (۲۵۲) و ادسا-کارهای (۲۶۰) علیه روم را روایت می کند؛ شاپور (۱) در هر یک از این سه مرحلهٔ حملۀ شکست بزرگی به روم وارد کرده است (جلد ۱، ص ۶۷). نوشته های یک دینگر از همین دوره، کرید، طبقه بندی می کند که کدام سرزمین ها بخشی از ایران هستند و کدام ها جغرافیای غیر ایرانی (Erān ud anērān) هستند. بر اساس این طبقه بندی، کشور کرد احتمالاً همراه با آدیابن بخشی از پادشاهی فارس بود و کردها زیر سلطه سلطنت ساسانی بودند (جلد ۱، ص. ۶۸). امیانوس مارسلینوس در قرن چهارم به این مبارزه اشاره کرد و از جوامع محلی مانند مردم زاپ یاد می کند (کلد ۱، ص۱۹). پس از شکست پادشاه ساسانی نارسیه به رومیان، برخی از مناطق مرزی تا زمان سفرهای شاپور دوم در کنترل روم باقی ماندند؛ با صلح بین امپراتور جویان و شاپر دوم در سال ۳۶۳، زابدیکانا، کاردوینا، رمنا و زلینا و ۱۵ قلعه به دست فارس ها بازگردانده شد (کلڈ ۱، ۳۷). در این جغرافیا که به طور مداوم دست ها را تغییر می داد، گروه هایی که به عنوان متحد فارس علیه روم جنگیدند نیز شامل شدند؛ به عنوان مثال، از وظایف دیلیم ها در ارتش فارس دور از دیکل ذکر شده است (جلد 1، ص 38). پس از انتقال به تخت ساسانی، او در روستای تامانون در یک تپه بالا از Kardukhia قرار گرفت (جلد ۱، ص ۳۸). جنگ های ساسنی-رومی در دوران ساساني از شاهان I. Kawad و پسر I. محاکمه های علیه مسیحیان در دوران شافور منجر به شهید شدن بسیاری از روحانیون معروف شد و مار قرداغ نیز از این محاکمات بهره ای گرفت (جلد ۱، ص ۵۸). او با وقایع دوره حرموز آغاز شد و با سقوط امپراتوری ساسانی پایان داد (کلد ۱، ص ۵۹). در طول این سقوط، کرد ها نیز به طور مستقیم با تخت تماس گرفتند: در سال ۵۹۰، به هرام چوبین (وی.بهرام) از خانواده مهران کرد که چند ماه در تخت ساسنی نشسته بود، در آل-احبار ات-تیوال با یک خواهر به نام کوردیا و برادر به نام کردیا یاد می شود (کلڈ ۱،ص ۹۱). در دوران خلافت عمر (634-644) با گرفتن عراق و ایران از امپراتوری ساسانی، جنبش فتح به پایان رسید و در سال 642 با جنگ نھاوند و امپراتوریت ساسنی پایان یافت؛ یکی از ملت هایی که عرب های مسلمان در طول حمله به عراق در آن جنگیدند، کرد ها بودند (جلد 1، ص 87). 113) ، شهر زور که مرکز کردستان باستان بود، در مقایسه با کوباد هزار فیروز از سلطنتی ساسانیان به عنوان شهر فیروز یاد می شود (جلد 4، ص 133).