Erbil

Erbil (antik Arbela), kaynaklarda hem antik hem İslamî dönemde anılan kadim bir şehirdir. Asuristan’daki yerleşimlerin listelendiği bir bölümde, Büyük Zap nehrinden Ctesiphon’a kadar uzanan yerler arasında Erbil/Arbela da sayılır (Cilt 1, s. 34). Darius’un görevlendirdiği Medli komutan Takhmaspada, isyancı Cithrantakhma’yı Arbela’da (Erbil) idam ettirmiştir (Cilt 1, s. 63); şehrin yakınında, Dareios’un taraf olduğu Arbelitis/Gaugamela savaşının geçtiği ve bugün de aynı adı taşıyan bir köy bulunur (Cilt 1, s. 47).

Erbil, erken Hristiyanlık ve Zerdüştîlik tarihinin önemli merkezlerindendir. Mşiha Zha tarafından kaleme alınan Erbil Vekayinamesi, Finhas adlı birine ithafen yazılmış olup muhtemelen Erbil Metropolitanlığı Kütüphanesi’ndeki konsil belgelerinden yararlanmıştır (Cilt 1, s. 53-54). Eser, Erbil ve Büyük Zap çevresindeki halkın Zerdüştî inançlarına dair ayrıntılar verir (Cilt 1, s. 55); Mar Abdişo’nun, Erbil’in kuzeyinde Büyük Zap’a doğru dağlık bir yerdeki Beth Bgaş köyünden olduğu kayıtlıdır (Cilt 1, s. 58).

İslamî dönemde Erbil bölgesel mücadelelere sahne olmuştur. Hasanveyhî hükümdarı Hasanveyh, Musul’dan hareket eden Büveyhî ordusunu Erbil’in batısında bir yerde yenilgiye uğratmıştır (Cilt 1, s. 120).