Deylem

دیلیم (دێلیمەکان) لە سەرچاوە کۆنەکان و ئیسلامیەکاندا لە ناوچەیەکی شاخاوی لە ڕۆژهەڵاتی جوگرافیای کورددا کە درێژدەبێتەوە بۆ دەریای خەزەر، ناوبانگ و ناوچەیەکی هەمان ناوە. (١، پەڕە ٣٨). لە ئەدەبیاتی جوگرافیدا "دەوڵەتی دایلەم" یەکێک بوو لەو ناوچانەی کە لە سەدەی چوارەمی حیزبی / میلادی دەیەمدا جوگرافییەکان خاکی ئیسلامییان جیاکردەوە؛ لە نێوان ئەو دوازدە ناوچەیە کە کەڵکاشەندی ناوچەی نیشتەجێبوونی زەوی دابەشکردووە لە بەشی باکووری ئێران لەگەڵ ئەرمەنستان، ئازەربایجان، رەن، جەبال، جیل، تابارستان و مازندەران (بەشی ٢، پەڕە ٥٤). ناوچەی دیلیم لە ڕۆژهەڵاتی ئازەربایجان و جەبال بە پێگەیەکی درێژدەبێتەوە بۆ دەریای خەزار (جلد ٢، لاپەڕە ٦٠) وەسف دەکرێت. کازوینیش دایلیمیان و کوردەکان و تورکمانەکان لە ناو دانیشتووانی ئەو ناوچانە دادەنێت کە توانای نیشتەجێبوونیان نییە، ئەوانیش دەڵێن کە سروشتیان تێکەڵە (جملە ٢، ٢٨). هەندێک لە نووسەران دایلەمیان و کورتەکان لە ڕووی ڕەگەزەوە بەیەکەوە دەبەستنەوە. بنەماڵەی بیوەیحی دیلیمییەکان سەرچاوەی بنەماڵە: بیواییەکان بنەمایەکن کە لە دیلیمیانەوە هاتوون کە ناوەندییان لە پارێزگای گەیلانە لە ئێرانە.