İdrîsî

ئیدریسی (١١٦٥) ، یەکێک لە نوێنەرە بەناوبانگەکانی نەریتەکانی جوگرافیای کلاسیکی ئیسلامی، نووسەرێکی ناوەراستیی بوو. ڕۆجر، زانایانی جوگرافیا کە ئەندریسیشی لە نێویاندا بوو، دەستنیشانیان کرد بە دروست کردنی ماسیکەیەکی زێڕینی زەوی. زانایان کە ئەندەریسی سەرکردایەتییان دەکرد، کتێبێکی جوگرافیای عەرەبییان نووسیوە کە باسی ئەو شوێنانەی لەسەر ئەو نەخشەیەدا هاتووە. لە بەرهەمە سەرەکییەکانی ئیدریسیدا، نوسه تی (نوزه تیوڵ-موتاق فیهیراقی-ل-ئافاک) و (عەنسوڵ-مەهاج) و ڕافزووڵ-فوریک و (ئەستاتیوڵن-نێبات) کە بە ناوی پاشا ناسراون. نوسه تیل موستاق، جوگرافیای جیهان، یه كێكه له گه وره ترین توێژینه وه كان له سه ر جوگرافیا گشتی و سیستماتیكی زه وی كه له جیهانی ئیسلامی ناوه ڕاستدا نووسراوه و هه روه ها یه كه مین ئه و كتێبه یه كه زانیاری نزیكترین له ڕاستییه كانی ئه وروپا و به تایبه تی وڵاتانی ڕۆژئاوای ئه وروپای ده دات (جولادی 2، سه. 25). لە ناوچەی فارس باسی چوار "ڕەمم"ی کوردەکان دەکات؛ هەر رەممێک گوند و شارێک هەیە و سەرکردەیەکی کورد هەیە. ئەم سەرکردەیە ئاسایشی ناوچەکە دابین دەکات، ڕێگاکان دەپارێزێت، هیچ کارەساتێک لە خاکەکەیدا بەسەر کەس نەهاتووە (جلد ٢، لا ٢٥). نووسەر ئاماژەی بەوەشکردووە، کە کێوی کوفس حەوت کێوی هەیە، سەرکردەیەکی کورد لە هەر کێویەکدا هەیە، ئەو کوردانە ئاژەڵی کۆچبەر و سواری نین، ڕەنگەکانیان ئاسن و جەستەیان لاوازە، کە خاوەنی کۆمەڵی گاو و مەڕن و خەریکی بەخێوکردنی خورما و هەنگوینن (کلتی ٢، لا ٢٥). ## كاریگەری دواتر بەرهەمی ئیدریسی بووەتە سەرچاوەیەكی سەرەكی داواكاری بۆ نووسەرانی دواتر.