Mardastan

Mardastan, antik ve geç antik çağ kaynaklarında Armenia coğrafyasının bir parçası olarak anılan, Van Gölü çevresine yerleştirilen tarihî bir bölgedir. Adı, bölgede yaşayan Mardi kavmiyle ilişkili biçimde kaynaklara yansımıştır.

Cornelius Tacitus'un Annales adlı eserinde, MS 59 yılında Roma'nın Parthalara karşı yürüttüğü savaş anlatılırken bölgenin halkından söz edilir. Roma generali Corbulo, Armenia'da başta Artaxata olmak üzere bazı bölgeleri ele geçirip Tigranokert'i de işgal etmeyi planladığında, yoluna çıkan yerel unsurlara şiddet uygulamış; yerel halk Roma ordusundan kaçmak için köylerini boşaltarak dağların yüksek kesimlerine ve mağaralara sığınmış, bu mağaralarda kıstırılarak ateşe verilmiştir. Tacitus'un "haydutluk" yaptığını söylediği Mardiler de benzer bir kadere maruz kalmış; eserin anlatımına göre Mardi kavmi Armenia'da bazı alanları kontrol ediyordu (Cilt 1, s. 48).

Geç Antik Çağ'a kadar Armenia bölgesinde iki ayrı Mardastan bölgesi bulunmaktaydı. Bunlardan ilki, Van Gölü'nün kuzeydoğusundan Azerbaycan ve bugünkü İran topraklarına doğru lokalize edilen Mardastan coğrafyasıdır. İkincisi ise günümüzde Van'ın ilçesi olan Gürpınar Ovası'nın (Hayot Jor) batısından Başkale'ye uzanan alanda "orijinal Mardastan" olarak anılan bölgedir. Ermeni tarihçi Ełishe'nin zikrettiği Mardastan, Van Gölü'nün doğusuna düşen Mardastan'dır; Ełishe aynı bağlamda kuzeydoğu Armenia'ya düşen Mardoyali bölgesinden de söz eder (Cilt 1, s. 78).

Bölgenin coğrafi çerçevesi, çevresindeki Ermenice idari birimlerle birlikte değerlendirilir. Korçeyk bölgesi Mokk/Miks (Bahçesaray)'in doğusuna düşmekteydi ve Korduk ile yukarı, orta ve aşağı Kordrik bölgelerini içine alan geniş bir coğrafyaydı. Bu coğrafya, klasik kaynaklarda Kardukhia ve Corduene olarak anılan bölgenin kuzeye ve doğuya doğru uzanan biraz daha geniş ölçekli bir alanıydı; ancak bu ad, Latince/Grekçe kaynaklarda anılan Gordyene veya Korduene'nin Ermenice versiyonudur. Mardastan da yine bu çerçevede, Van Gölü'nün doğusundan Gürpınar Ovası (Hayot Jor) yönünde uzanan bölgeyle birlikte zikredilir (Cilt 1, s. 80).