Van Gölü

دەریای ڤان دەریاچەیەکی گەورەی ڕۆژهەڵاتی ئانادۆڵە. یەکێکە لە خاڵە جیۆگرافییە سەرەکییەکان کە زۆر جار لە سەرچاوەکانی سەردەمی کۆن و سەردەمی کۆنی کۆندا، لە شوێنی دانیشتوانی دەوروبەر و ناوچەکانی ئیداری دا بەکاردەھێنرێن. سەرچاوەکانی کۆنی مێژوو ناوچەکانی نیشتەجێی هەندێک لە گەلانی ڕۆژهەڵات و باکوری ڕۆژهەڵاتی دەریاچەکە باس دەکەن، بەتایبەتی سەرچاوەکان کە باس لە گەشتییەکانی ئەسکەندەری مەزن بۆ ئێران دەکەن، باسی ئەو گەلانە دەکەن کە لەم جوگرافیادا دەژین و لە ئەدەبدا لێکدانەوەیەک هەیە کە ئەو گەلانەی کە باسیان لێدەکەن، باوباپیرانی کوردە کۆنەکانن (جلد ١، لاپەڕە ٢٠). لەم چوارچێوەیەدا ماردیا، میدیا، کاردوکھیا (جوردین، کۆردک/کۆرچێک و بیت قاردو) ، ئەدییاڤن و جوگرافیای مێژووی ئەرمەنستان لە ڕووی مێژوویی و کۆمەڵایەتی و کولتوورییەوە بە کوردەوە پەیوەندیان هەیە (جول 1, لاپەڕە 20). ## سەرچاوەکانی ئەرمەنی و سەرچاوە ئەرمەنییەکان دوو سەرچاوی جیا لە هەرێمی ئەرمەنیا هەبووە: یەکەمیان سەرچووی باکووری ڕۆژهەڵاتی دەریاچەی ڤان بووە کە لە خاکی ئازەربایجان و ئێرانی ئەمڕۆدا جێگیر کراون، ئەوی دیکەش ناوچەی ناوراوە کە لە ڕۆژئاوای دەڤەری گۆرپینار (حیوت جۆر) لە قەزای ڤان لە ڕۆژاواوە درێژ دەبێتەوە بۆ بیلاڵ (جلد ١، پەڕە ٧٨). ماردەستان کە ئیلیشەی باسی کرد، ماردەستانی ڕۆژهەڵاتی دەریاچەکە بوو، هەروەها باسی ناوچەی ماردالی کرد کە دەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵات ئەرمەنیا (جلد ١، لاپەڕە ٧٨). کورتیۆس باس لەوە دەکات کە کوردەکان کەلتوورێکی تەواو جیاوازیان لە فارسەکان هەیە، لە ئەشکەوتەکانی شاخدا دەژین بۆ نیشتەجێبوون و زیاتر لە گۆشت خۆشن (جلد ١، لاپەڕە ٤٦). ناوچەی کورچیک دەکەوێتە ڕۆژهەڵاتی مۆکک/میکس (باخچەسارای) و جوگرافیایەکی فراوان بوو کە ناوچەکانی خوار و ناوەڕاست و سەرووی کوردک و کۆردک دەگرێتەوە، ئەمەش لە بەراورد بە ئەرمەنییە بەرفراوانەکەی کە لە سەرچاوەکانی کلاسیکیدا بە Kardukhia و Corduene ناسراوە و بەرەو باکوور و ڕۆژهەڵات درێژدەبێتەوە (جملە 1، ص 80).