Bargiri

Bargiri، لە حەوزی دەریاچەی وان، لە ڕووی مێژووییەوە ناوەندێکی قەزا بووە کە سەر بە سنجەقی وان (موتەسەڕیفێتی وان) بووە. لەگەڵ Erciş و Adilcevaz، یەکێکە لەو شارۆچکانەی کە لە دەوروبەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی دەریاچەکەدان.

پێگەی ئیداری و دابەشکاری

لە دابەشکاری ئیداریی عوسمانیدا، Bargiri، لە نێو قەزاکانی سنجەقی وان، لەگەڵ Karcikan، Şatak، Gevaş، Adilcevaz، Erciş و Müks ژمێردراوە (بەرگی 4، ل. 119). لە "جوگرافیای مەمالیک-ی عوسمانییە"ی عەلی تەوفیقدا، ناوەندی ئیداریی قەزاکە وەک "قەڵای Bargiri" تۆمار کراوە (بەرگی 4، ل. 142). لە ئامارە ئیدارییەکاندا کە لە ساڵنامەکانەوە کۆکراونەتەوە، دەردەکەوێت کە قەزای Bargiri لە 121 گوند و 4 ناحیە پێکهاتووە (بەرگی 4، ل. 126).

دووریی قەزاکە لە ناوەندی ویلایەتەوە، لە سەرچاوەکانی ئەو سەردەمەدا بە کاتژمێر دراوە: دووریی شارۆچکەی Bargiri لە ناوەندی ویلایەتەوە دوازدە کاتژمێرە، نێوان Bargiri و Erciş حەوت کاتژمێرە، نێوان Erciş و Adilcevazیش دوازدە کاتژمێرە (بەرگی 4، ل. 143).

جوگرافیا و سەرچاوەکانی ئاو

لە جوگرافیای ناوچەکەدا، Bargiri، لە ڕووی ڕژێمی ئاوی دەریاچەی وانەوە، شایەنی سەرنجە. لە ساڵنامەکاندا، باس لەوە کراوە کە ڕووباری Bend-i Mahi کە لە قەزای Bargiri هەڵدەقوڵێت، دەڕژێتە دەریاچەی وان؛ لە ناوەڕاستی مانگی ئایارەوە تا کۆتایی مانگی حوزەیران، بە ڕێگەی ئەو ڕووبارانەی کە دەگەنە دەریاچەکە، ژمارەیەکی زۆر ماسی دەگەنە دەریاچەکە و بەهۆی بەنداوەکانەوە ڕاو دەکرێن (بەرگی 4، ل. 277).

سنجەق لە ئیدارەی عوسمانیدا

لە تۆمارەکانی سەرەتای عوسمانیدا، Bargiri، لە نێو ئەو سنجەقانەدا دێت کە بە بەگەکانی کورد بەخشراون. لە تۆمارەکانی موهیممەدا، سنجەق بەگیی Bargiri، لە نێو ئەو سنجەقانەدا باس کراوە کە بە بەگەکانی کورد دراون و پشتیوانی چەک و تەقەمەنییان پێشکەش کراوە (بەرگی 3، ل. 16). لەگەڵ ئەوەشدا، لە تۆمارێکدا بە ڕێکەوتی 14 شەووال 969 / 17 حوزەیرانی 1562، باس لەوە کراوە کە سنجەقەکانی Bargiri و Kotur سنجەقی سەربەخۆ نەبوون، زانیارییەکان سەبارەت بە حاسی سنجەقی Bargiri لە دەفتەرەکانی ڕۆژنامچەی تیماردا جێگەیان گرتووە (بەرگی 3، ل. 28).

لە سەرچاوەکانی جوگرافیای ئیداریدا، Bargiri، لە پۆلێنکردنەکانی لیوای فراوانتری کوردستان/واندا جێگەی گرتووە؛ لیوای وان، لەگەڵ وان، وەک پێکهاتەیەک لە Bargiri، Akanis، Erciş، Adilcevaz، Gevaş/Miks، Şerivi، Havasor و Vestan ژمێردراوە (بەرگی 4، ل. 247).

پێکهاتەی دانیشتووان

لە ساڵنامەکاندا سەبارەت بە پێکهاتەی دانیشتووانی قەزاکە، وەسف کراوە کە "زۆربەی دانیشتووانی قەزاکە کوردن و بەشێکی کەمیشیان لە نەتەوەی ئەرمەنن" (بەرگی 4، ل. 269).