Barzaniler

بارزانییەکان خێزان و خێڵێکی شێخانی کوردن لە شارۆچکەی بارزانی لە کوردستانی باشوور. لە پۆلێنەکانی ئەرشیفە عوسمانییەکاندا خێزان و هۆڵ وەک بابەتێکی سەربەخۆ لەژێر ناونیشانی "بارزانی و بارزانیەکان"دا هاتووە. ## بارزانییەکانی زەوی لە پۆلێنی ئەرشیفی، یەکێکە لە بابەتە سەرەکییەکان کە لە بەڵگەنامەکانی بەشی سیاسیی ئیدارەی گشتیی ئیتلاعاتی ناوخۆی عوسمانیدا پۆلێنکراون. لە زنجیرە کاتالۆگەکە کە چوار بەرگی گرتووە لە ساڵانی ١٨٤٥-١٩٢٢ دا وەک بابەتێکی جیا تۆمارکراوە لەگەڵ ناونیشانەکانی "خەڵکی بارزان و بارزانەکان" و "خاڵەکانی حەمیدیە" و پەیوەندییەکانی کورد-ئەرمەن-نەسووری و "هەڵمەت و بڕیارەکانی ئێعدام" (بەجلی ٣، لاپەڕە ١٠٧). بەڵگەنامەکانى ئیراد حەربیە (ئ.ه.ب) کە لە سندوقى ئیرانى (ی.ه.) دا دانراون و پێکهاتوون لە فەرمانى پادشایى، بەڵگەنامانى فەرماندەییەکانى حەمیدیە، کەسایەتییەکانى بەرپرس لە لیجانەکان، پێکهاتەى بەڕێوەبردن و دەستنیشانى لیجانەکانەوە و هەروەها بەڵگەنامه کانى "بارزانەکان و بەتایبەت شێخ عەبدوسلەم بارزانى" و خێڵى حەمەڤەند و ئەو کەسانەى کە بۆ ئەرمەنستانى سەربەخۆ خەباتیان کردووە لە سێدارەداندا (توێمى ٣، لاپەڕە ١١٢). زنجیرە بەڵگەنامەکان کە لە کۆشکی ئەستێرە لە سەردەمی عەبدولحەمید کۆبوونەوە و بڕیارەکانی مەجلیس-ی ڤیکلە (ئیدارەی پارێزەران) بەشێکن لە پێوەندی ئەرشیڤێکی فراوانتر کە تێیدا بڕیارەکان تێدابوون؛ دەکرێت بڵێین گرنگترین بڕیارەکان لەو بڕیارانە تایبەتن بە کوردەکان (کلتی ٣، پەڕە ١١١). بەگشتی بەڵگەنامەکانى ئەم سەردەمە هەوڵى حکومەتى عوسمانیى بۆ پێکهێنانى چەندین دەسەڵاتە لەسەر پێکهاتەى کۆمەڵایەتى کوردستان بەدواداچوون و ئاراستەکردنى سیاسەتەکانى دژى کوردەکان دەردەخەن (توێ 3, لاپەڕە 115).