İskenderiye

İskenderiye (Alexandria), Mısır'da, Nil Nehri'nin Akdeniz'e döküldüğü bölgede yer alan, antikçağdan İslamî döneme kadar Doğu Akdeniz'in başlıca ilim, eğitim ve seyahat merkezlerinden biri olan tarihî liman kentidir.

Antikçağda İskenderiye, felsefe ve bilim eğitimiyle tanınan bir ilim merkeziydi. Mısır kökenli olduğu anlaşılan tarihçi Theophylact Simocatta çocukluk çağında İskenderiye'de hukuk ve felsefe eğitimi almış; Aristotelesçi bilim geleneğinin filozof Stephen tarafından sürdürüldüğü İskenderiye üniversitesine girmiştir (Cilt 1, s. 40). Bu örnek, kentin Geç Antikçağ'da süregelen güçlü bir akademik geleneğe sahip olduğunu göstermektedir.

İslamî dönemde de İskenderiye, âlimlerin, kıraat ve dil uzmanlarının ve seyyahların önemli bir uğrağı olmayı sürdürdü. 628/1230 yılında çıktığı Mısır seyahatinde Dimyat ve Kahire ile birlikte İskenderiye'deki meşhur âlimlerle bir araya gelen Ebû Şâme, burada dönemin ünlü kıraat ve dil âlimi eş-Şerîşî'den ders almıştır (Cilt 1, s. 178). Seyahatnâmesiyle tanınan İbn Cübeyr ise ömrünün son dönemlerini Mısır'da geçirmiş ve 614/1217 yılında İskenderiye'de vefat etmiştir (Cilt 1, s. 162).

Kentin Kürt tarihi açısından önemi, Mısır'daki Kürt nüfuz sahibi şahsiyetlerle bağlantılı olarak öne çıkar. Makrizî, İskenderiye ve el-Buhayra valiliği yapan ve ardından vezirlik makamına yükselen, "el-Kürdî" nisbesiyle anılan el-Âdil Ebu'l-Hasan Ali b. es-Salar'dan söz etmektedir (Cilt 2, s. 79).