Azerbaycan

ئازەربایجان ناوچەیەکی مێژوویییە کە زۆر جار لە سەرچاوە کۆنەکانی مێژوی کورد و سەردەمی ئیسلامیدا ئاماژە بۆ دەکرێت بۆ دیاریکردنی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی جوگرافی کە کوردەکان تیایدا دەژیان و نیشتەجێبوونەکانی کوردەکان. ## لە ئەدەبیاتی جوگرافیادا، ئازەربایجان یەکێکە لەو ناوچانەی کە لەگەڵ ئێران، سیند، هوراسان، سیسیستان و حەوزەری خەزەر کە نیوەڕاستی ڕۆژهەڵاتی جیهانی ئیسلامی پێکدەهێنێت (جلد ٢، پەڕە ١٨). یاقوت ئەلحەمەوی ناوچەکانی کە کوردەکان زۆر تێیدا دەژین بە ئەجیری، جەبال، ئەرمەنیا و ئازەرەبایجان دەزانێت (جلدی ٢،پەڕە ٢٦). ## ناوچەی ڕووداوەکانی سیاسی و سەربازی، دیمەنێکە کە ڕووداوە سیاسی و نیزامییەکانی کوردەکان ڕوو دەدەن. خورناتیسی باس لەوە دەکات کە I. Ardesir<unk>in، دامەزرێنەری دەوڵەتی ساسانی، پێشەنگێکی پارتی یاخیبوو لە کوردکەوە بەرەو ئازەربایجان بەدواداچوون دەکات (جلد ١، لاپەڕە ٧٧). ## خانەوادەکانی کورد و سنورەکان ناوچەکانی دەسەڵاتی خانەوادە کوردەکان بۆ ئازەربایجان درێژدەبێتەوە. ناوچەی دەسەڵاتداریی میروانییەکان لە میزۆپۆتامیاى باکوور لە نێوان ساڵانی 983-1085دا، لە باشوورەوە لە موسڵانەوە بۆ ناوچەی ئەهلات، لە ڕۆژهەڵاتەوە بۆ شاری سێڵماس لە ئازەربەجانیش و لە ڕۆژئاواوە بۆ دیاربەکیر درێژدەبن (کلد 1، لاپەڕە 129). هەروەها جوگرافیاکانی سەردەمی نیشتمانیش لە سنووری ناوچەکەدا، ئازەربایجانیان دەگرێتەوە؛ بۆ نموونە کەڵکاشەندی، سنووری ڕۆژئاوای ناوچەی جەبال بە ئازەربەژانی دەدات (سنوری ٢، ٥٦) و سنووری ناوچە دراوسێیەکانی ئازەرەبایجانیش دیاری دەکەن (سنووری ٢، ٦٠). لە چوارچێوەی ئەم چوارچێوەدا بەشێکی باشووری پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا دەخرێتە ناو (جلد ٢، لاپەڕە ٥٥).