Yezidiler

ئێزدییەکان گەلێکە کە زمانی کوردییە، کە لە سەرچاوەکاندا ئاماژە بە هەردوو کۆمەڵگای ئایین و خێڵەکانیان کراوە. بەپێی زانیارییەکانی عومەری، شێخ عیزەدین دوای ماوەیەکی زۆر لە دیمەشق وەک میر - واتە سەرۆکی ئایینی و دنیایی ئێزدییەکان - وەک پیاوێکی ئاینی چالاکی کردووە. ## لە ئەرشیفەکانی عوسمانی دا یەزیدەکان لە ناو ململانێ و کێشەکانی ئاسایش لەنێوان خێڵەکانی کورددا هاتوون. ## رۆژنامەوانی عوسمانی و جوگرافیای موسل و ئەلجەزیرەی عوسمی ئێزدییەکان بە زۆری بە ناوچەکانی موسلو ئەلجازیرەوە دەبەستێتەوە. لە کتێبی جوگرافیای سەردەمەکەدا وەک "گەلێک ناسراوە بە یەزیدی" لە نێو دانیشتوانی میزۆپۆتامیا ناسراوە و بە شێوەی کە بە "حوکمڕانی باڵندە تاویس" ناویان بردووە و بە فەرموودەیەک باسیان کردووە - کە زمانی پێشڕەوانەی سەردەمی تێدا دەردەکەوێت - ئاماژە بەوە کراوە کە لە وڵاتانی تا ئێرانیش و ڕووسیا و چین نیشتەجێ بوون و سەرۆکی ڕۆحیشیان لە موسڵ نیشتەجێی بوون (جلد ٤، لاپەڕە ١٤٨؛جلد٤، لاپەرە ١٦٦). لە نووسراوێکی تردا باس دەکرێت کە بەشێک لە دانیشتوانی ئێزدییەکان پێکهاتوون و ئاینەکانیان "بە ڕۆحە خراپەکان پشت دەبەستێت" (جلد ٤، پەڕە ١٥٠). لە ناوچەکانی وەک قەزای سیرد و قەزایی گارزان لەگەڵ کۆمەڵگاکانی موسڵمان و مەسیحی و کۆمەڵگەکانی دیکەدا دەژین، ئاماژە بەوە دەکرێت کە دانیشتوانی قەزایەکی کەڵپ کە پەیوەستە بە بیتلیس پێکهاتبوون لە موسڵمانان، ئەرمەنەکان و ئێزدییەکان (جلد ٤، ٢٧٠؛جلد٤، ١٣٤).