Hamidiye

Hamidiye, ortaçağ İslam coğrafya ve tarih kaynaklarında Cezîre bölgesinde, özellikle Musul yöresinde yaşadığı kaydedilen bir Kürt aşiretidir.

Aşiret, erken dönem coğrafyacıların Musul ve çevresinde yaşayan Kürt kabilelerini sıralarken zikrettiği topluluklar arasındadır. İbn Havkal'in verdiği bilgiye göre bu bölgelerde Hamidiye, Lariye, Mehraniye ve benzeri Kürt kabileleri yaşamaktadır (Cilt 2, s. 29).

Ebü'l-Fidâ, Musul yakınlarında "Hamidiye yuvası" diye bilinen bir kaleden söz ederek Hamidiye'nin bu bölgede yaşayan kabilelerden biri olduğunu kaydeder (Cilt 2, s. 64). El-Umerî, bu kabile üyelerinin cesaret ve siyasî dehalarıyla öne çıktıklarını ve Abbâsî Devleti'nde yüksek makamlara getirildiklerini belirtir (Cilt 2, s. 112). Aşiretin gücüne işaret eden bir karşılaştırma olarak El-Umerî, Buhtîyye kabilelerinin nüfuz ve kuvvet bakımından Hamidiye kabilelerine denk olduğunu söyler (Cilt 2, s. 112). Musul yöresinde aşiretin adını taşıyan "Ukr el-Hamidiye" yer adı da kayıtlıdır; Ukr, Türkçede asıl yerleşim yeri anlamına gelmektedir (Cilt 2, s. 112).

İbnü'l-Esîr, hem Zengî hem de Eyyûbî dönemlerinde bu kabileyi ele alarak onların Musul yakınlarında kale ve hisarları bulunduğunu anlatır (Cilt 2, s. 112).

Hamidiye, Kürtlerin Cezîre'deki siyasî teşekkülleriyle de ilişkilendirilir. İbn Şeddad, Dustekî-Mervanî Devleti'nin kurucusu Mîr Bad'ın Hamidiye Kürtlerinden olduğunu belirtir (Cilt 2, s. 52). Aşiretin bölgedeki varlığı, dönemin güç mücadelelerinden de etkilenmiştir; kaynaklar 1133 yılı olayları çerçevesinde Zengîlerin Hamidiye, Beşneviyye ve diğer bazı Kürt kabilelerinin kalelerine nasıl hakim olduğunu anlatır (Cilt 2, s. 113).