Berzenci

Berzenci, kaynaklarda bir Kürt aşireti ve şeyh ailesi olarak anılır; Osmanlı-İran sınırındaki Süleymaniye üzerindeki egemenlik mücadelesinde Talabani aşiretiyle birlikte adı geçer (Cilt 3, s. 115). Kerkük’teki Berzenci şeyhlerinin dergâhı arşiv belgelerinde kayıtlıdır (Cilt 3, s. 65); Berzenciler, Bedirhanlar ve Babanlar gibi Kürt aristokrat aileleri arasında sayılır (Cilt 3, s. 99).

Ailenin en tanınmış siması Şeyh Mahmud Berzenci’dir. Kerkük’ün Osmanlılarca tahliyesi sırasında İngilizlerle temasa geçen Şeyh Mahmud, Süleymaniye’de “Hükümet-i Muvakkat-i Kürdiye” adıyla bir yönetim kurmuştur (Cilt 3, s. 118); Güney Kürdistan’da “Sultan” ilan edildiği, dönemin şifreli telgraflarına yansımıştır (Cilt 3, s. 132).

Şeyh Mahmud Berzenci ile İngiliz yönetimi arasındaki ilişkiler zamanla bozulmuş; aralarındaki savaşa dair belgeler arşivde yer alır (Cilt 3, s. 121, 141). Güney Kürdistan’daki Şeyh Mahmud Berzenci idaresi, Lozan Görüşmeleri ve Musul meselesiyle birlikte gündeme gelmiştir (Cilt 3, s. 142).