Kâdî el-Fâzıl

کادی ئەلفازیل (١٩٦٦/١٢٠٠) ، نووسەر و پیاوێکی دەوڵەت و زانا و یەکێک لە کاریگەرترین بیرۆکرات و زیرەکەکانی سەردەمی سەلاحەدینی فەرمانڕەوای ئەیوبە. لە ساڵی 585 تا 586 (١١٨٩٩-٩٠) دا لە میسر مایەوە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی بەڕێوەبردنی دارایی و ڕێکخستنەوەی هێزی دەریایی لەگەڵ سوپادا، پاشان گەڕایەوە سوریا. ئەلکادی کە تا کاتی کۆچی دوایی سەڵاحەدین لە ساڵی ١١٩٣ لەگەڵیدا مایەوە، کاتێک لەگەڵ زیاعەدین ئیبن عەسیر، وەزیری کوڕی ئەلمیلیکی ئیفدال کە جێگرەوەی سوڵتان بوو، ڕێکەوتنێکی نەبوو، گەڕایەوە قاہرە. ## بەشداری زانستی و کولتووری بەشدارییەکانی لە بواری زانستی و کەلتوریشدا هێندە دیاریکراوە کە هێندەی کاریگەریی سیاسیشی. لە میسر مەدرەسەیەک دامەزراند کە بە ناوی خۆیەوە ناوبراوە و دوو مەزهەبەکە پێکەوە خوێندنیان تێدا دەکرێت و لەو مەدرێسەدا کتێبخانەیەکی سەد هەزار تومان پێکهێناوە کە بەشێکی زۆری لە سەردەمی فاتمییەوە دراوە (توڵ 1, پەڕە 156). ## کارەکانی و نامەکانی کادی ئەل فازیل، نووسەری یەکێک لە گرنگترین سەرچاوەکانی دەست دەستنیشان بۆ مێژووی سەردەمی سەلاحین. نامه کانی له سه ر یه که م سه رچاوه کانی مێژوی سیاسی و که لتووری سه رده مه دا ده رده که وێت، له وانه نامه کانی سه ڵاحه دین بۆ ده سه ڵاتدار و فه رمانڕه وایی له سه ره تادا نورالدین ژینگێ، نامه کان له باره ی داگیرکارییه کان، نامه کانی زانایان، نامه ی هاوبه شییه کان و نامه کان که تێیدا عه بدوڵاتیان له باره یه کی تایبه تی ده ربڕێت (جلد 1، لا 157). ئەم بەرهەمە بە تایبەتی بۆ سەردەمی یەکەمی دەسەڵاتی سەلەحەدین لە میسر بە نرخێکی زۆرە (سەلەحادین سەلەھەدین سلەحەدینی لە ساڵی ٢٠٣). شیداد لەگەڵ بەرهەمەکانی عمەددین ئیسفانی و ئیبن عەبی تەیی لە سەرەتای سەرچاوە سەرەکییەکان بۆ سەردەمی سەلەحەدین دێت (توێی یەکەم، لاپەڕە 202).