Belazurî

بەلازووری (م. 279/892-93)، لە سەدەی سێیەمی کۆچی / نۆیەمی زایینیدا ژیاوە، یەکێکە لە گەورەترین مێژوونووسانی ئیسلامی ئەو سەردەمە. ناوی تەواوی ئەبوولحەسەن ئەحمەد کوڕی یەحیا کوڕی جابیرە (بەرگی 1، ل. 89؛ بەرگی 2، ل. 11).

بنەچە و خوێندنەکەی

بەلازووری، کە شوێنی لەدایکبوون و مێژووی لەدایکبوونی نادیارە، بە بنەچە ئێرانی دادەنرێت بە بەڵگەی ئەوەی کە کتێبی "Kitâbü ʿAhdi Erdeşîr"ی کە بە فارسی نووسیویەتی، وەرگێڕاوەتە سەر زمانی عەرەبی. باپیری، لە سەردەمی Hârûnürreşîdدا لە Mısır کاری نووسەری کردووە. خوێندنی نەریتی خۆی، بەهۆی ئەرکی باوکی لە Suriye، لە Dımaşk و Humus تەواو کردووە و پاشان چووەتە Bağdad (بەرگی 1، ل. 89؛ بەرگی 2، ل. 11). لە زۆرێک لە موحەدیس، مێژوونووس و زانایانی نەسابە وەک el-Medâinî، İbn Sa'd، Ebu Ubeyd el-Kasım b. Sellam و İbn Ebi Şeybe سوودی زانستی وەرگرتووە؛ بە گەشتەکانی بۆ Hicaz، Şam و İran، دەرفەتی ئەوەی بۆ ڕەخساوە کە ناوچەکانی ڕووداوە مێژووییەکانی کە گێڕاویەتییەوە، لە نزیکەوە بناسێت (بەرگی 2، ل. 11).

گرنگییەکەی لە ڕوانگەی مێژووی کوردەوە

گرنگییەکەی لە ڕوانگەی مێژووی کوردەوە، لە کتێبی "Fütûhu'l-büldân"ەوە دێت. لەو کتێبەدا، کاتێک باسی فەتحکردنی ناوچە نیشتەجێبووە کوردییەکان لەلایەن موسڵمانانەوە دەکات، لە هەشت شوێنی جیاوازدا وشەی "Ekrad" (کوردەکان)ی بەکارهێناوە (بەرگی 1، ل. 90). لەو سەردەمەدا کە فەتحەکانی ئیسلام چڕ بووبوونەوە، ئەوەی کە یەکێک لەو گەلانەی عەرەبە موسڵمانەکان لە کاتی هەڵمەتی Irakدا تووشی هاتبوون، کورد بوون، بووە هۆی دەرکەوتنی تۆمارەکانی پەیوەست بە کورد لە بەرهەمەکانی مێژوونووسانی سەرەتایی ئیسلام وەک بەلازووری (بەرگی 1، ل. 87).