Hemavend

Hemavend, li herêma sînorî ya Osmanî-Îranê, bi taybetî li erdnîgariya di navbera Süleymaniye û Şehrizor de eşîreke Kurd e ku dijî. Di çavkaniyên Osmanî yên dereng de, ew wek yek ji eşîrên ku bi şêwaza jiyana xwe ya tevgerî û helwesta xwe ya li dijî rêveberiya navendî, asayîşa herêmê ji nêz ve eleqedar dike, derdikeve pêş.

Di Seyahatnameyên Sînor de

Mehmed Hurşid, di berhema xwe ya bi navê Seyahatnâme-i Hudud de, dema ku eşîrên Kurd ên mezin ên li herêma ku sînorê Osmanî, Îran û Rûsyayê lê hev digihînin dihejmêre, Hemavendê; bi eşîrên wek Atmanî, Baban, Badikî, Bıradost, Caf, Celali, Hayderan, Lek, Milan, Rişvan, Sebkî, Şemsikî, Şemzînan, Şeyhbızın, Şeyh Hasenan, Şikakî û Zîlan re bi hev re bi bîr tîne û derbarê şaxên van eşîran de agahiyên berfireh dide (Cilt 4, r. 78). Van cure seyahatnameyên sînorî; derbarê şaxên eşîran, hejmara malbatan, baweriyên wan (Îslam an Êzidî), çavkaniyên debara wan, hejmara heywanan, zozan û qişlaxên wan û li ser axa kîjan împaratoriyê ne, tomarên berfireh ên ku li ciyên din nayên dîtin, dihewînin (Cilt 4, r. 78).

Asayîş di Çapemeniya Osmanî de

Di weşanên periyodîk ên Osmanî de, Hemavend wek pirsgirêka asayîşê ya rêveberiya navendî tê nîşandan. Di nivîseke rojnameyê de tê gotin ku tevî ewqas tundiya hikûmetê, bi taybetî eşîrên Hemavend ên li ser sînorê Îranê car caran "wek bahozê" asayîşa vê herêmê binpê dikin; di heman nivîsê de bêparhiştina Kurdan ji perwerdehiyê wek sedema bêasayîşiyê tê nîşandan û wek çareserî, wek mînaka Arnavutlukê, vekirina dibistanan tê pêşniyar kirin (Cilt 4, r. 163). Di tomareke din de ku veguherîna parêzgeha Musulê vedibêje, tê gotin ku eşîra Hemavend a ku li Musulê dijî, bi dizî û rêbiriyê debara xwe dike, ji bo pêşîgirtina li vê rewşê hikûmeta Osmanî gelek xebitiye û gelek ji eşîran hatine bin dest (Cilt 4, r. 179).

Tevgera Wê di Çapemeniyê de

Tevgera eşîrê di çapemeniya wê serdemê de jî dikare were şopandin. Rojnameya Zevra ya ku li Bağdatê derdiket, çalakiyên eşîra Hemavend a ku di navbera Süleymaniye û Şehrizor de di tevgerê de bû, bi çalakiyên eşîra Avraman (Hevraman) a ku li ser sînorê hikûmeta Senendec (Sine) ya Îranê û Lîwaya Süleymaniye dijî, bi hev re ragihandiye (Cilt 4, r. 238).