Hakkâri

Hakkari (Hekarî) navçeyekî cûda û eşîrî ye ku ji aliyê berpirsên Kurd ve di nav çiyayên Mezopotamyayê de tê rêvebirin. ## Di encîklopediya herî berfireh a cografî ya cîhana îslamî ya ku di Çavkaniyên Geografiya Navîn de ye, di berhemê xwe ya bi navê Muʿcemü'l-buldân de, Hakkari, di nav nav navendên wê yên bi pirtûkxaneyên dewlemend ên herêmê de tê gotin, Hulvân, Erbil, Karmîsîn (Kirmanşah), Nihavend û Şehrezor (Cilt 2, rûp. 26). Li gor heman berhemê Hakkari bajarekî li jorê Musulê li Cezîretu Îbn Omerê ye û li vir kurdên bi navê "Hekarîye" dijîn (Til 2, s. 26). Di nav herêmên bin Hakkariyê de cihên Kurdan têne girtin; cihên wekî Görgil, İmadiye û Bay bi herêmê re têkildar in, Bitlis jî di bin desthilatdariya İzeddin Şir Bey de ye (Cilt 4, s. 40). Ji sedsala 16'an û pêve di pirtûkên mûşem de, li gel bajarên wek Hakkari, Van û Bitlis, derbarê pirsgirêkên leşkerî û ewlehiya sînorê de hatiye behs kirin (Volume 3, p. 14). Her wiha di rêznameya Cewdetê de, li gel bajarên wek Hakkari, Diyarbekir, Mêrdîn, Erzurum, Van, Bitlis û Musul jî tê gotin (Bild 3, p. 41). Di belgeyên li ser rêza aborî û madî de, di bendên Muş û Hakkariyê de, pirtûkên mehane yên leşkerên serbaz ên bi komkirina bacê (Bild 3, p. 71), tedbîrên li ser astengkirina tuzên ji Îranê bo Hakkariyeyê hatine hinartin (Bildi 3, p.96) û tedbîran li ser pêşîgirtina li hilgirtina ji heywanên herêmî Hakkari (Bindi 3, p.69) hene. ## Di belgenameyên sedsala 19'an û Civakên sedsala 19-an de Hakkari li ser têkiliyên bi civakên ne misilman ên herêmê re pêşkêş dibe. Şer û pevçûnên Kurd û Nestûrî yên li ser xeta Hakkari-Musulê di nav nivîsên arşîvê de cih digirin (Bild 3, p. 95).