Zengîler

Zengî di sedsala 12'an de li ser Mûsil û Helebê desthilatdar bû û di serketina malbata Eyyubî de roleke dîmenkirî lîst; di çavkaniyan de salên desthilatdariya damezrênerê malbatê Îmadeddîn Zengîyê wekî 521-541 / m. 1126-1146 tê diyarkirin (Bild 2, s. 73). 165). ## Têkiliyên bi malbata Eyyubî Çavkaniyên dîroknas dibêjin ku Eyyûb û Esedduddin Şerûqî ji devera Divîn ya li sînorên Azerbaycanê derbasî Tikritê li Iraqê bûn; Şadi yê ku li Tikritî fermandar bû, ji ber ku piştî mirina wî, Necmeddin Eyyûnê kurê wî bû û navê el-Melik el-Afdal Necmuddin wergirt (Kild 2, p. 73). Di sala 1139an de ji aliyê Îmadeddîn Zengî ve ji aliyê Mîr ve hatiye şandin Bealbekê (Cilt 2, s. 73). Îmadedîn Zengaî, 526 / m. di sala 1132an de di şerê li dijî xelîfeya Abbasî el-Musterşidbillahê de têk çû (Cild 2, s.. 73). Sultan Selahaddîn piştî mirina Nureddîn Zengî di sala 1174'an de desthilatdariya xwe li Misirê xist û desthilatdarîya xwe berfireh kir û armanca wê desthilatdariyê ji Zengîyan re kir (Tîp 2, p. 74). Subhu'l-A'sha ya Kalkaşendî jî têkiliyên xwe bi sazîyên Eyyûbî, pêkhateyên xwe yên Fatîmî û Zengîyê digire. ## Li Coğrafyaya Kurd Zengî Îzleri Zengê desthilatdariya xwe jî bi xebatên avakirina bajarên ku nifûsa Kurd zêde ye de paşguh kir: Li bajarê Amîd (Diyarbekir) qesrê ku kurê Nureddin Zengîyê Malik Salih Mahmud ava kiribû heye (Bild 2, p. 98). Îbnûl-Esîr, ku di dema Zengî û Eyyûbî de li ser eşîrên Kurd yên wekî Buhtîyye û Hamîdîyî digre, dibêje ku wan eşîr û dîwarên wan li nêzîkî Mûsilê hene (Tilpa 2, p. 112). Di dema Zengî de Mehdûddîn karên girîng di buroxasyayê de kir; birayê wî Mecdûdîn jî di buroxa Zengîyê de xebitî, di warê hadis û şîroveyê de berhemên girîng nivîsî (Bild 1, p. 165). ## Di çavkaniyan de Zengîler Ebû Şâme'yê er-Ravzateyn fi Ahbâri'd-Devleteyn: en-Nûriyye û's-Salâhiyye, ku navê xwe ji dewleta Nureddin Zengîn û Selahaddîn werdigire, yek ji çavkaniyên dîrokî yên sereke yên wê demê ye.