Zaho

Zaho di dema Osmanî de bûyereke girêdayî Herêma Mûsilê ye. Di rêxistina rêveberiyê ya Osmanî da, li derdora Şangê Mûsulê bi yekîneyên wek Akre, Zîbar, Duhok, Sincar û İmadiyeyê têne binavkirin. Di Taşnifê Kamil Kepeci de bend û yekîneyên girêdayî parêzgeha Diyarbekirê tên rêzkirin û li gel cihên wekî Hasankeyf, Hizan, Çapakçur û Resulayn jî Zaho di nav yekîniyên rêveberî de tê gotin (Bild 3, s. 50). Di beşê çiyayî ya Qazanê de madenên mezin, bi taybetî jî madenê kêrê hebûn, lê tê diyarkirin ku piraniya wan nehatine bikaranîn. Piştî Şerê Cîhanê yê Yekemîn, Zaho bû xaleke stratejîk. Nûnerê Walîtiya Mûsilê Nûrî Bey di dawiya sala 1918'an de ji Mûselê derket û çû Cizîrê. Di vê demê de, ji aliyê Van Valisi Haydar Bey ve, daxuyaniyên ku eşîrên Kurdan ên Zaho, Duhok û İmadiye yên Mûsilê ji navenda navendê ve, fedakarîyeke bêhempa nîşan didin, eger daxwaz were, dikarin li dijî îngilîzî serhildana xwe bikin û efser û leşkerên îngilîzan ên li Zaho û Îmadiyeyê ji holê rakin, hatin pêşkêşkirin (Volume 3, p. 122). Di heman demê de, di dema alozî de, li ser kuştina karbidestekî siyasî yê Brîtanya, ji bo hevpeymanîya Emadî û eşîrên Zahoyê, ji sala 1919'an ve tê gotin ku li ber Zaho êrîşî Brîtanî kirin, bi sedan kes kuştin, bi du topên bi qirêjî pere û çekan desteser kirin (Volume 3, p. 133).