ANSÎKLOPEDÎ
Ansîklopedî
Mijarên dîroka kurdî ji A heta Z vekole; her madde ji çavkaniyên bingehîn tê berhevkirin.
- Cih
Mahmudi
Mahmudi (Mahmudiye), Osmanlı döneminde Van bölgesinde, Hakkâri çevresinde yer alan bir Kürt sancağı ve daha sonra kaza olarak örgütlenmiş idari birimdir; idare …
- Kes
Makdisî
Makdisî (Mukaddesî; tam adıyla Şemseddîn Ebu Abdillâh Muhammed; ö. 390/1000 civarı), klasik İslam coğrafya literatürünün en büyük temsilcilerinden biri sayılan …
- Kes
Makrîzî
Makrîzî (Ebû Muhammed Takıyyüddîn Ahmed b. Alî b. Abdilkâdir b. Muhammed el-Makrîzî), Memlük dönemi Mısır'ının en önemli tarihçilerinden biridir. 766/1364'te Ka…
- Cih
Malatya
Malatya, Kürtlerin yaşadığı coğrafyanın batı sınırında konumlanan, tarihî kaynaklarda hem İslamî dönem coğrafya literatüründe hem de Osmanlı arşiv kayıtlarında …
- Cih
Maraş
Maraş, Osmanlı döneminde hem müstakil bir ahkâm eyaleti hem de Halep eyaletine bağlı bir sancak olarak teşkilatlanan ve Kürt aşiretlerinin yoğun şekilde hareket…
- Cih
Mardastan
Mardastan, antik ve geç antik çağ kaynaklarında Armenia coğrafyasının bir parçası olarak anılan, Van Gölü çevresine yerleştirilen tarihî bir bölgedir. Adı, bölg…
- Gel
Mardiler
Mardiler (Mardlar / Amardiler), antik ve klasik kaynaklarda Kürtlerle ilişkilendirilen, savaşçılığıyla ve dağlık coğrafyaya bağlı yaşam tarzıyla öne çıkan bir k…
- Cih
Mardin
Mardin, Yukarı Mezopotamya'da el-Cezîre bölgesinde yer alan tarihî bir şehir ve yerleşim merkezidir. İslâmî dönem coğrafya kaynaklarında Cezîre'nin kuzey kesimi…
- Gel
Med
Med (Medler), İslam öncesi dönem birincil kaynaklarında geçen ve Kürtlerle ilişkisi tartışılan eski Yakın Doğu kavimlerinden biridir; antik kaynaklarda Media co…
- Kes
Mervan
Mervân (Mervân b. Kek), 983-1085 yılları arasında Kuzey Mezopotamya'da hüküm süren Mervânî hanedanına (Mervânoğulları) adını veren kişidir. Aslen Siirt ile Made…
- Xanedan
Mervânîler
Mervânîler (Benî Mervân/Mervânoğulları, Âl-ı Mervân), 983-1085 yılları arasında Kuzey Mezopotamya'da hüküm süren bir hanedandır; kaynaklarda "el-Mervâniyye Mulû…
- Kes
Mes‘ûdî
Mes‘ûdî (ö. 345/956), erken İslam döneminin en önemli tarihçi ve coğrafyacılarından biridir. Kürtlerin kökeni, aşiretleri, yerleşim alanları ve dinî-mezhebî kim…
- Cih
Meyyâfârikîn
Meyyâfârikîn, Yukarı Mezopotamya'da, Diyarbekir bölgesinde yer alan tarihî bir şehirdir. Orta Çağ'da Mervânî hanedanının başkenti olmuş, çevresindeki Âmid ve Ci…
- Cih
Mezopotamya
Mezopotamya, Dicle ve Fırat nehirleri arasında uzanan tarihî bölgenin adıdır ve antik dönemden Osmanlı'ya uzanan Kürt tarihinin başlıca coğrafi sahnelerinden bi…
- Êl
Milli
Milli (Millî), Osmanlı arşiv belgelerinde ve klasik kaynaklarda adı sıkça geçen, yaşam ve faaliyet alanı başta Diyarbekir ile Mardin çevresi olmak üzere Yukarı …
- Kes
Moses Khorenatsi
Moses Khorenatsi (Horenli Musa; Batı literatüründe Moses Chorenensis), yaşadığı dönemin kesin tarihlendirilmesi tartışmalı olan, geleneksel olarak 5. yüzyıla ye…
- Gel
Moğollar
Moğollar, 13. yüzyılda Yakın Doğu'ya yönelen istilalarıyla Kürt coğrafyasını, kentlerini ve siyasi düzenini derinden sarsan bir güçtür. İstilanın etkileri hem d…
- Kes
Mumehhiduddevle
Mumehhiduddevle (Ebû Mansûr Saîd b. Mervân), Meyyâfârikîn merkezli Mervânî hanedanının hükümdarlarından biridir. Devletin asıl kurucusu sayılan Ebû Ali el-Hasa…
- Cih
Musul
Musul, Yukarı Mezopotamya'da, Dicle havzasında yer alan ve Ortaçağ boyunca bölgenin başlıca siyaset, ticaret ve ilim merkezlerinden biri olan tarihî bir kenttir…
- Cih
Muş
Muş, tarihî Kürdistan coğrafyasının kuzeyinde, Bitlis ve Ahlat ile aynı bölgesel havzada yer alan ve Osmanlı arşiv kaynaklarında bir idarî birim (nahiye/sancak)…
- Kes
Müneccimbaşı
Müneccimbaşı (Ahmed Dede Efendi), 17. yüzyılda yaşamış Osmanlı âlimi ve tarihçisidir. Adını, Osmanlı sarayında uzun yıllar yürüttüğü müneccimbaşılık görevinden …
- Cih
Mısır
Mısır, Kuzey Afrika'da yer alan ve Kürt tarihinin İslamî döneminde —özellikle Eyyûbî dönemi ile sonrasında— merkezî bir konuma sahip olan bölgedir. Hem siyasi b…